موتور الكتريكي٢

اين موتور شامل باتري، آهن ربا، و سيم پيچ كوچك است. يك كلك در ساخت اين موتور وجود دارد كه اگر باهوش باشيد به موقع به شما مي گوييم!
    توصيه مي شود براي اين فعاليت پژوهشي اولياء محترم نيز كمك كنند.

براي ساخت اين پروژه به وسايل زير نياز داريد:
    ١- جا باتري براي نگه داشتن باتري بزرگ
    ٢- باتري به اندازه جا باتري
    ٣- يك آهن رباي قوي
    ٤- سيم مسي لاكي. سيم نمره ٢٢ (يا ضخيم تر) به طول (حدودي) يك متر براي اين كار مناسب است.
    ٥- مقداري سيم لخت. سيم نمره ١٨ يا ٢٠ براي اين كار مناسب است. يادتان باشد رو كش سيم را برداريد. شما به ٣٠سانتيمتر از اين سيم نياز داريد.

ساخت موتور
    ما كار را با پيچيدن آرميچر شروع مي كنيم. براي آنكه سيم پيچ خوب و گرد ساخته شود، آن را روي يك استوانه (مثل باتري قلمي يا قلم خودكار) مي پيچيم. از اين به بعد، به اين سيم پيچ "آرميچر" مي گوييم. قطر استوانه زياد اهميت ندارد فقط متناسب قطر سيم باشد. اگر سيم نازك بود قطر سيم پيچ كم و اگر سيم ضخيم بود قطر سيم پيچ بايد زياد باشد.
    حدود ٢٥ تا ٣٠ دور سيم حول استوانه بپيچيد، و از هر طرف حدود ٦ سانتيمتر سيم آزاد بگذاريد. لزومي ندارد سيم ها را مرتب بپيچيد، كمي نا مرتبي باعث مي شود تا مجموعه بتواند شكلش را حفظ كند.

حال با احتياط سيم پيچ را از قالب بيرون آورده، آن را نگه داريد تا شكلش را از دست ندهد.
    براي اينكه سيم پيچ بتواند شكلش را به طور دائم حفظ كند، ما سر آزاد سيم را دو بار حول سيم پيچ حلقه نموده ايم. مطمئن شويد كه اين حلقه هاي نگه دارنده دقيقاً در مقابل هم قرار داشته باشند، به طوري كه سيم پيچ بتواند براحتي حول سرهاي آزاد سيم (همانند فرفره) بچرخد.

 البته لزومي ندارد، ولي بهتر است دو حلقه ديگر حول حلقه هاي نگاه دارنده بپيچيد. براي اين كار بايستي سيم را از فاصله بين حلقه و سيم پيچ عبور دهيد، و آن را بكشيد تا دو حلقه كوچك در كنار هم قرار گيرند. به شكل زير توجه كنيد.

اگر اين كار براي شما سخت است نگران نباشيد، مي توانيد به جاي آن از نوار چسب استفاده نموده و سيم پيچ را محكم كنيد. نكته مهم اين است كه حلقه هاي سيم پيچ در كنار هم قرار گرفته باشند و سرهاي سيم پيچ به خوبي نقش تكيه گاه (محور) را ايفاء كنند.

اكنون موقع انجام كار مهمي فرارسيده است، كه باعث مي شود موتور كار كند. اين يك كار ظريف و كوچك است. هنگامي كه موتور كار مي كند به سختي مي توانيد آن را ببينيد. حتي افرادي كه مطالب زيادي در مورد موتور مي دانند ممكن است گيج شوند، مگر آنكه از نزديك موتور را وارسي نموده و كلك را پيدا كنند.

سيم پيچ را بيرون لبه ميزي نگاه داريد، به طوري سيم پيچ عمود بر آن قرار گيرد ( نه اينكه روي ميز پهن و هم سطح شود). يك سر آزاد سيم را روي سطح ميز بگذاريد. به كمك يك چاقو، نيمه ي بالايي روكش سيم را برداريد. مراقب باشيد نيمه ي روكش پاييني سيم را خراش ندهيد (به عبارتي همچنان داراي روكش لاكي باشد). بدين ترتيب نيمه بالايي سيم لخت و براق است، و نيمه پاييني آن رنگي و عايق دار باقي مي ماند. شكل زير اين موضوع را به شما نشان مي دهد.

همين كار را براي سر آزاد طرف ديگر انجام دهيد. مطمئن شويد قسمت هاي براق (رو كش برداشته) سيم در هر دو طرف به سمت بالا باشند.

    فكري كه در پشت اين كلك وجود دار اين است كه سيم پيچ روي دو تكه سيم حلقوي (لخت) آويزان مي شود. اين دو تكه سيم نقش تكيه گاه را داشته و به باتري وصل هستند، بنابراين جريان باتري مي تواند از يك تكيه گاه وارد سيم پيچ شده و از طرف ديگر سيم پيچ به باتري باز گردد. اما اين هنگامي روي مي دهد كه نيمه لخت سيم به سمت پايين بوده و در تماس با تكيه گاه باشد. وقتي نيمه لخت مس به سمت بالا باشد، نيمه عايق با تكيه گاه در تماس است، و هيچ جرياني برقرار نمي شود.

مرحله بعدي ساخت تكيه گاه ها مي باشد. اينها سيم حلقه هاي ساده اي هستند كه آرميچر را نگه مي دارند و اجازه مي دهند آرميچر براحتي بچرخد. اين سيم حلقه ها از سيم لخت ساخته مي شوند، زيرا آرميچر به وسيله تماس با آنها جريان باتري را دريافت مي كند.

    يك تكه سيم لخت محكم برداريد ( مسي يا برنجي خوب است، حتي گيره كاغذ صاف شده هم مناسب مي باشد). آن را حول ميخ خم كنيد تا حلقه اي در وسط آن ايجاد شود. همين كار را براي سيم ديگر تكرار كنيد تا دو تكيه گاه داشته باشيد.

پايه موتور، بدنه جا باتري است و پايه اي مناسب به حساب مي آيد زيرا وقتي باتري را در آن قرار مي دهيد سنگين مي شود، و از طرف ديگر اينكه سوراخ هايي در بدنه پلاستيكي جا باتري وجود دارد كه مي توان تكيه گاه ها را در آن قرار داد.

    سيم هاي تكيه گاه را محكم به جا باتري وصل كنيد، براي اين منظور لازم است سيم آزاد تكيه گاه را چندين بار از سوراخ كوچك طرفين جا بطري عبور دهيد. سيم هاي تكيه گاه را خم كنيد تا حلقه هاي آن به اندازه كافي از هم فاصله داشته باشند (تا آرميچر بتواند آزادانه در آن بچرخد). آنها را كمي خم كنيد و آرميچر را وارد دو حلقه كنيد، سپس تكيه گاه ها را به محل اولشان بر گردانيد تا به سيم پيچ آرميچر نزديك شوند اما به حلقه هاي سيم پيچ تماس پيدا نكنند.

باتري را وارد جا باتري كنيد. آهن ربا را روي جا باتري و در زير سيم پيچ نصب كنيد. مطمئن شويد سيم پيچ هنوز مي تواند آزادانه بچرخد، و به آهن ربا برخورد نمي كند.

توجه كنيد، در اينجا يك تكه كاغذ بين باتري و اتصال جا باتري گذاشته شده است. اين كليد خاموش و روشن است. كاغذ را برداري تا جريان الكتريكي در موتور برقرار شود. هنگامي كه خواستيد موتور را متوقف نماييد آن را به سر جايش باز گردانيد.
    براي راه اندازي موتور، آرميچر را به نرمي بچرخانيد. اگر شروع به كار نكرد، از طرف ديگر بچرخانيد. موتور فقط در يك جهت مي چرخد.
    اگر موتور نچرخيد، به دقت اتصالات الكتريكي (و موارد زير) را بررسي نماييد.
آيا سرهاي باتري به درستي به دو تكيه گاه وصل شده است؟
آيا نيمه لخت سيم مسي آرميچر با سيم لخت تكيه گاه در تماس است؟
آيا آرميچر مي تواند آزادانه بچرخد؟

اگر همه اينها درست بود، بايستي موتور را در ابتدا سريع تر بچرخانيد.
اگر جهت قرارگيري آهن ربا را عوض كنيد، آرميچر برعكس مي چرخد.
اگر بخواهيد محل آهن ربا در كنار باشد (نه بالا و پايين) لازم است آرميچر جديدي بسازيد، اما اين بار سطح سيم پيچ را همتراز ميز قرار داده (نه عمود بر آن) و سپس روكش نيمه بالايي سيم را بر داريد.